ในคำประกาศสุขภาพดีถ้วนหน้าขององค์การอนามัยโลก ที่เมืองอัลมา อตา เมื่อปี
พ.ศ. 2526 ได้เน้นความสำคัญเรื่องความเป็นธรรม (Equity) ของการเข้าถึงบริการสาธารณสุขและความเป็นธรรมของสถานะสุขภาพของประชาชนทุกคน โดยไม่แยกฐานะทางสังคม คำประกาศนี้ยังไม่ได้รับการตอบสนองที่ดีนัก อาจเนื่องจากความยากของการประเมินความเป็นธรรมอย่างเป็นระบบ มหาวิทยาลัยนเรศวรให้ความสำคัญกับปัญหาทางด้านสุขภาพของประชาชน ซึ่งควรได้รับการดูแลเอาใจใส่จากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องอย่างจริงจัง ในฐานะที่เป็นหน่วยวิชาการ มหาวิทยาลัยได้ตระหนักถึงบทบาทและความจำเป็นดังกล่าว จึงจัดตั้งศูนย์วิจัยและติดตามความเป็นธรรมทางสุขภาพ (ศธส.) คณะแพทยศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร ในปี พ.ศ. 2541 โดยการอนุมัติของ
สภามหาวิทยาลัย ทั้งนี้ มหาวิทยาลัยได้แต่งตั้ง นายแพทย์ศุภสิทธิ์ พรรณารุโณทัย เป็นหัวหน้าศูนย์วิจัยและติดตามความเป็นธรรมทางสุขภาพ

     การจัดตั้งศูนย์วิจัยและติดตามความเป็นธรรมทางสุขภาพ (ศธส.) มีวัตถุประสงค์เพื่อวิจัยค้นหาดัชนีความเป็นธรรมทางสุขภาพในแง่มุมต่างๆ และทดสอบความน่าเชื่อถือ ตลอดจนการนำไปใช้ประโยชน์ได้ของดัชนีเหล่านั้น สร้างเครือข่าย ส่งเสริมการวิจัยและการใช้ประโยชน์จากดัชนีความเป็นธรรมทางสุขภาพกับนักวิชาการสาขาต่างๆ และกับผู้วางแผนนโยบายสาธารณสุขและนโยบายสาธารณะในหน่วยงานต่างๆ ทั้งในประเทศและต่างประเทศ เป็นศูนย์ข้อมูลและเฝ้าติดตามการเปลี่ยนแปลงสถานภาพของความเป็นธรรมทางสุขภาพในประเทศไทย